Từ ngày 01/3/2026, thủ tục tố tụng trên môi trường số chính thức được triển khai theo Nghị quyết số 01/2026/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao. Đây là bước chuyển quan trọng trong quá trình xây dựng Tòa án điện tử tại Việt Nam, cho phép nhiều hoạt động tố tụng, thủ tục hành chính tư pháp được thực hiện bằng phương thức điện tử thay vì chỉ thực hiện theo phương thức truyền thống.

Việc triển khai thủ tục tố tụng trên môi trường số không chỉ giúp cá nhân và doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí mà còn góp phần nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp, tăng tính minh bạch và cải thiện khả năng tiếp cận công lý. Để thích ứng với những thay đổi này, người tham gia tố tụng cần nắm rõ phạm vi áp dụng, điều kiện thực hiện, giá trị pháp lý của hồ sơ điện tử và các lưu ý khi giao dịch với Tòa án trên môi trường số.

Nghị quyết 01/2026/NQ-HĐTP có gì mới?

Nghị quyết 01/2026/NQ-HĐTP tạo cơ sở pháp lý cho việc thực hiện thủ tục tố tụng trên môi trường số tại Tòa án nhân dân. Thay vì chỉ tiếp nhận và xử lý hồ sơ theo phương thức truyền thống, Tòa án có thể thực hiện một số hoạt động tố tụng, thủ tục hành chính tư pháp thông qua hệ thống điện tử theo trình tự, điều kiện và phương thức được quy định thống nhất.

 

Điểm mới đáng chú ý là việc ghi nhận giá trị của hồ sơ điện tử, thông điệp dữ liệu, chữ ký điện tử và các phương thức xác thực điện tử trong hoạt động tố tụng. Theo đó, cá nhân, cơ quan, tổ chức có thể thực hiện 09 nhóm thủ tục tố tụng trên môi trường số nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định.

09 thủ tục tố tụng trên môi trường số được áp dụng từ ngày 01/03/2026

Theo Nghị quyết 01/2026/NQ-HĐTP, các thủ tục tố tụng và thủ tục hành chính tư pháp tại Tòa án có thể được thực hiện trên môi trường số để giải quyết vụ án, vụ việc thuộc thẩm quyền của Tòa án. Các nhóm thủ tục này bao gồm:

1. Nộp đơn và văn bản tố tụng trên môi trường số

Cá nhân, cơ quan, tổ chức có thể nộp đơn khởi kiện, đơn yêu cầu, đơn kháng cáo, đơn đề nghị, kiến nghị, đơn khiếu nại hoặc tố cáo thông qua Hệ thống dịch vụ công Tòa án, Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc hệ thống khác theo quy định của pháp luật.

Việc nộp đơn trực tuyến là bước quan trọng trong thủ tục tố tụng trên môi trường số, giúp giảm thời gian đi lại và tạo nền tảng hình thành hồ sơ vụ án điện tử ngay từ giai đoạn đầu.

2. Cung cấp, giao nộp tài liệu, chứng cứ

Người tham gia tố tụng có thể cung cấp, giao nộp tài liệu, chứng cứ điện tử trên môi trường số để Tòa án tiếp nhận, quản lý và sử dụng trong quá trình giải quyết vụ việc.

Các chứng cứ điện tử như email, tin nhắn, dữ liệu giao dịch, hợp đồng điện tử, file ghi âm, ghi hình hoặc tài liệu số khác có thể được sử dụng nếu đáp ứng điều kiện pháp luật. Tuy nhiên, người giao nộp vẫn phải bảo đảm tính chính xác, hợp pháp của tài liệu và xuất trình bản chính khi Tòa án yêu cầu.

3. Tống đạt và thông báo văn bản tố tụng

Tòa án có thể cấp, tống đạt và thông báo văn bản tố tụng bằng phương thức điện tử, bao gồm thông báo thụ lý, giấy triệu tập, quyết định, bản án và các văn bản tố tụng khác.

Tống đạt điện tử là nội dung quan trọng của thủ tục tố tụng trên môi trường số, góp phần rút ngắn thời gian gửi, nhận văn bản và hạn chế chậm trễ so với phương thức giấy truyền thống.

4. Nộp tạm ứng án phí, lệ phí và các chi phí tố tụng

Các khoản tạm ứng án phí, lệ phí và chi phí tố tụng có thể được thực hiện trên môi trường số theo quy định.

Việc thanh toán trực tuyến giúp đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm số lần đi lại và hỗ trợ cá nhân, doanh nghiệp quản lý chi phí pháp lý hiệu quả hơn trong quá trình tham gia tố tụng điện tử.

5. Phiên họp, phiên tòa giải quyết vụ án, vụ việc

Trong trường hợp pháp luật cho phép và đáp ứng điều kiện cần thiết, phiên họp, phiên tòa có thể được tổ chức trên môi trường số.

Hình thức này giúp tăng tính linh hoạt của tố tụng điện tử, đặc biệt trong các vụ việc có người tham gia tố tụng ở nhiều địa phương khác nhau. Dù vậy, phiên họp, phiên tòa trên môi trường số vẫn phải bảo đảm nguyên tắc tố tụng, quyền tham gia của các bên và tính công khai, minh bạch.

6. Cấp trích lục, bản sao bản án, quyết định của Tòa án

Đương sự, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan có thể yêu cầu cấp trích lục, bản sao bản án, quyết định của Tòa án bằng phương thức điện tử theo quy định.

Quy định này tạo thuận lợi cho việc khai thác kết quả giải quyết vụ việc trên môi trường số, nhất là khi cần sử dụng bản sao, trích lục cho thi hành án, giao dịch dân sự, thương mại hoặc thủ tục pháp lý khác.

7. Giao, nhận hồ sơ giữa các Tòa án

Việc giao, nhận hồ sơ, tài liệu, chứng cứ và văn bản tố tụng giữa các Tòa án có thể được thực hiện trên môi trường số.

Đây là bước quan trọng trong quá trình xây dựng Tòa án điện tử, giúp rút ngắn thời gian luân chuyển hồ sơ, nâng cao hiệu quả phối hợp và hạn chế rủi ro thất lạc tài liệu.

8. Số hóa và lưu trữ hồ sơ tố tụng

Hồ sơ, tài liệu, chứng cứ và văn bản tố tụng có thể được số hóa, lưu trữ trên hệ thống điện tử theo quy định.

Việc số hóa hồ sơ giúp Tòa án và người tham gia tố tụng thuận tiện hơn trong quản lý, tra cứu và bảo quản tài liệu. Đối với doanh nghiệp, đây cũng là yêu cầu quan trọng để chuẩn hóa hợp đồng, chứng từ và dữ liệu pháp lý phục vụ thủ tục tố tụng trên môi trường số.

9. Các thủ tục tố tụng, hành chính tư pháp khác

Ngoài các nhóm thủ tục nêu trên, các thủ tục tố tụng và thủ tục hành chính tư pháp khác cũng có thể được thực hiện trên môi trường số theo quy định của pháp luật và hướng dẫn của Tòa án nhân dân tối cao.

Quy định này tạo cơ sở để mở rộng phạm vi tố tụng điện tử trong thời gian tới, phù hợp với định hướng xây dựng Tòa án điện tử và chuyển đổi số trong lĩnh vực tư pháp.

Điều kiện thực hiện thủ tục tố tụng trên môi trường số

Để thực hiện thủ tục tố tụng trên môi trường số, cá nhân, cơ quan, tổ chức cần có tài khoản giao dịch điện tử hoặc phương thức xác thực phù hợp. Đây là cơ sở để Tòa án xác định đúng chủ thể thực hiện thủ tục và tiếp nhận hồ sơ, tài liệu theo đúng quy trình.

Bên cạnh đó, người tham gia tố tụng cần sử dụng chữ ký điện tử hoặc hình thức xác nhận điện tử theo quy định để bảo đảm giá trị pháp lý của hồ sơ, tài liệu được gửi qua môi trường số. Khi lựa chọn phương thức này, các bên cũng phải cam kết tuân thủ quy trình do Tòa án hướng dẫn và chịu trách nhiệm về tính chính xác, hợp pháp của tài liệu đã cung cấp.

Bên cạnh đó, cá nhân, cơ quan, tổ chức khi lựa chọn thực hiện thủ tục tố tụng trên môi trường số phải cam kết tuân thủ quy trình, hướng dẫn của Tòa án. Việc thực hiện bằng phương thức điện tử không làm thay đổi trách nhiệm về tính chính xác, trung thực và hợp pháp của tài liệu, chứng cứ đã cung cấp.

Tác động đối với cá nhân, doanh nghiệp và luật sư

Việc triển khai thủ tục tố tụng trên môi trường số không chỉ thay đổi cách thức Tòa án tiếp nhận và xử lý hồ sơ, mà còn tác động trực tiếp đến cá nhân, doanh nghiệp và luật sư khi tham gia tố tụng. Mỗi chủ thể sẽ có những lợi ích, yêu cầu và thách thức riêng trong việc sử dụng hồ sơ điện tử, chứng cứ điện tử, phương thức xác thực điện tử và quản trị dữ liệu pháp lý.

 

Về tổng thể, thủ tục tố tụng trên môi trường số giúp quá trình giải quyết vụ việc trở nên minh bạch, nhanh chóng và dễ theo dõi hơn thông qua việc quản lý hồ sơ, tài liệu, văn bản tố tụng và thông tin trao đổi trên hệ thống điện tử. Tuy nhiên, phương thức này không làm giảm nghĩa vụ chứng minh hoặc trách nhiệm pháp lý của người tham gia tố tụng; các bên vẫn phải bảo đảm tính chính xác, hợp pháp của tài liệu, chứng cứ đã giao nộp, đồng thời chủ động theo dõi thông báo, kiểm soát thời hạn và phản hồi kịp thời với Tòa án.

Kết luận

Nghị quyết 01/2026/NQ-HĐTP cho thấy xu hướng số hóa hoạt động tố tụng không còn là định hướng dài hạn mà đã trở thành yêu cầu thực tế trong quá trình giải quyết tranh chấp tại Tòa án. Trong bối cảnh đó, lợi thế sẽ thuộc về những cá nhân, doanh nghiệp và luật sư có sự chuẩn bị tốt về hồ sơ, dữ liệu và quy trình làm việc ngay từ đầu. Việc thích ứng sớm với phương thức tố tụng điện tử không chỉ giúp hạn chế rủi ro về thủ tục, thời hạn và chứng cứ, mà còn góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp trong từng vụ việc cụ thể.

Xin vui lòng liên hệ Ông Nguyễn Văn Thịnh – Luật sư Thành viên qua email thinh.nguyen@cnccounsel.com hoặc Bà Đoàn Thị Hồng Linh – Luật sư Thành viên qua email linh.doan@cnccousel.com để được hỗ trợ nhanh nhất.

Phụ trách

Đoàn Thị Hồng Linh I Luật sư thành viên Điện thoại: (84) 93 853 3393 Email: linh.doan@cnccounsel.com

Phạm Thị Phương I Cộng sự Điện thoại: (84) 28 6276-9900 Email: phuong.pham@cnccounsel.com

Liên hệ

Mọi thông tin vui lòng liên hệ:

CÔNG TY LUẬT TNHH CNC VIỆT NAM

Địa chỉ: 2A1 Nguyễn Thị Minh Khai, Phường Sài Gòn, TP. Hồ Chí Minh

Điện thoại: 028 6276 9900

Hotline: 0916 545 618

Email: contact@cnccounsel.com

Website: cnccounsel

Sẽ rất vui khi bạn ghé thăm văn phòng của CNC bởi ở đó bạn sẽ được trao đổi với Luật sư phù hợp nhất với hoàn cảnh của bạn. Tất nhiên, nếu bạn không thể thu xếp để gặp trực tiếp, chỉ cần gửi email cho chúng tôi tại địa chỉ contact@cnccounsel.com hoặc gọi số máy (+84-28) 6276 9900.

Miễn trừ:

Bản tin này được chuẩn bị hoặc được sử dụng vì mục đích giới thiệu hoặc cập nhật cho khách hàng những thông tin về những vấn đề và/hoặc sự phát triển các quan điểm pháp lý tại Việt Nam. Các thông tin được trình bày tại bản tin này không tạo thành ý kiến tư vấn thuộc bất kỳ loại nào và có thể được thay đổi mà không cần phải thông báo trước.