Hiện đại hóa Luật Thi hành án dân sự 2025
(Một số quy định có hiệu lực từ ngày 20 tháng 01 năm 2026)
Hiện đại hóa Luật Thi hành án dân sự được xem là tiền đề quan trọng đưa hoạt động thi hành án bước vào giai đoạn chuyển đổi số toàn diện. Thể chế hóa định hướng này, Luật Thi hành án dân sự 2025 đã được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XV, Kỳ họp thứ 10 thông qua ngày 05/12/2025, qua đó đánh dấu một “bước ngoặt lớn” trong tiến trình cải cách và chuyển mình của ngành thi hành án dân sự.
Trong phạm vi bài viết này, CNC sẽ đồng hành cùng Quý độc giả phân tích và làm rõ những quy định mới sẽ được cập nhật tại Luật Thi hành án dân sự 2025, có hiệu lực từ ngày 01/07/2026.
Những quy định mới đáng chú ý của Luật Thi hành án dân sự
Ứng dụng Công nghệ thông tin vào Thi hành án
Thể chế hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị [1], Luật Thi hành án dân sự 2025 đã bổ sung nhiều quy định về ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong hoạt động thi hành án.
Trước hết, Luật Thi hành án dân sự xác lập Cơ sở dữ liệu về thi hành án dân sự do Bộ Tư pháp quản lý, được liên kết với Cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia.[2] Cơ chế liên thông dữ liệu này tạo điều kiện để cơ quan thi hành án khai thác thông tin về tài sản, thu nhập và điều kiện thi hành án của đương sự một cách kịp thời và chính xác. Từ đó, khắc phục được những điểm nghẽn kéo dài trong thực tiễn thi hành án. Đặc biệt, Chấp hành viên và Thừa hành viên (trước đây gọi là “Thừa phát lại”) có quyền xác minh tài sản bằng cách khai thác thông tin từ các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành để xác minh điều kiện thi hành án của người phải thi hành án[3].
Song song với việc mở rộng kết nối và khai thác dữ liệu, Luật Thi hành án dân sự cũng nhấn mạnh phải tuân thủ quy định của pháp luật về bảo đảm an ninh mạng, bảo mật thông tin, an toàn dữ liệu.
Đáng chú ý, một số quy định liên quan đến chuyển đổi số và quản lý dữ liệu thi hành án dân sự được áp dụng sớm từ ngày 20 tháng 01 năm 2026, thể hiện rõ quyết tâm đẩy nhanh tiến trình hiện đại hóa, số hóa công tác thi hành án. Đây là lần đầu Luật Thi hành án dân sự công nhận đầy đủ giá trị pháp lý của hồ sơ, văn bản, tài liệu thi hành án dưới dạng điện tử. Cùng với đó, được thực hiện trực tiếp hoặc trên môi trường số toàn bộ hoặc một phần thủ tục thi hành án, với điều kiện phải đảm bảo theo quy định của pháp luật.
Nhằm cung cấp bức tranh toàn cảnh về những đổi mới mang tính thực tiễn của Luật Thi hành án dân sự năm 2025, CNC sẽ tiến hành so sánh các quy định của Luật mới với Luật Thi hành án dân sự hiện hành, qua đó làm rõ những điểm thay đổi cốt lõi, tác động trực tiếp đến cơ quan thi hành án, Chấp hành viên, Thừa hành viên cũng như quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự trong giai đoạn chuyển tiếp sắp tới.
STT |
Tiêu chí so sánh |
Luật Thi hành án dân sự hiện hành |
Luật Thi hành án dân sự năm 2025 (Hiệu lực 01/7/2026) |
|
1 |
Khái niệm “văn bản, hồ sơ, tài liệu” | Chưa đề cập | Văn bản, hồ sơ, tài liệu bao gồm văn bản, hồ sơ, tài liệu giấy và văn bản, hồ sơ, tài liệu điện tử |
|
2 |
Khái niệm “Cơ sở dữ liệu về thi hành án dân sự” | Chưa đề cập | Cơ sở dữ liệu về thi hành án dân sự là tập hợp thông tin về hoạt động thi hành án dân sự, thi hành án hành chính, tổ chức và hoạt động của Thừa hành viên |
|
3 |
Tên gọi chức danh & tổ chức | Sử dụng cụm từ “Thừa phát lại” và “Văn phòng Thừa phát lại”. | Thay thế bằng cụm từ “Thừa hành viên” và “Văn phòng Thi hành án dân sự”. |
|
4 |
Ứng dụng môi trường số | Chưa được quy định tập trung thành một chương hoặc điều khoản riêng biệt về chuyển đổi số. | Quy định cụ thể về Chuyển đổi số. Văn bản, hồ sơ điện tử có giá trị pháp lý như văn bản giấy. Cho phép thực hiện các thủ tục trực tiếp hoặc trên môi trường số. |
|
5 |
Thủ tục thi hành án | Chủ yếu nộp đơn trực tiếp hoặc qua bưu điện. | Người được thi hành án có quyền lựa chọn Cơ quan thi hành án dân sự hoặc Văn phòng thi hành án dân sự. Đơn yêu cầu có thể nộp qua môi trường số. |
|
6 |
Thời gian thi hành án | Thời hạn tự nguyện thi hành án là 10 ngày. | Giữ nguyên thời hạn tự nguyện 10 ngày. Quy định mới về thời hạn xác minh điều kiện thi hành án là 09 ngày kể từ ngày hết thời hạn tự nguyện. |
|
7 |
Biện pháp bảo đảm | Các biện pháp ngăn chặn tẩu tán tài sản quy định rải rác. | Quy định tập trung 04 nhóm biện pháp bảo đảm, bao gồm: Phong tỏa tài khoản; Tạm ngừng giao dịch/đăng ký tài sản; Tạm giữ tài sản/giấy tờ; Tạm hoãn xuất cảnh. |
|
8 |
Biện pháp cưỡng chế | Áp dụng khi người phải thi hành án không tự nguyện. | Quy định cụ thể 06 biện pháp cưỡng chế. Không tổ chức cưỡng chế từ 22 giờ đến 06 giờ sáng, ngày nghỉ, ngày lễ. |
|
9 |
Phương thức thanh toán tiền | Thực hiện thanh toán tiền mặt hoặc chuyển khoản tùy trường hợp. | Ưu tiên thực hiện bằng hình thức chuyển khoản. Quy định cụ thể thứ tự ưu tiên thanh toán. |
|
10 |
Chi phí thi hành án | Người phải thi hành án chịu chi phí cưỡng chế. | Phân định rõ Phí và Chi phí.[4] |
Bảng so sánh những điểm nổi bật của Luật Thi hành án dân sự 2025 và Luật Thi hành án dân sự hiện hành.
Những điểm mới nổi bật của Luật thi hành án dân sự 2025
Trong hoạt động nghiệp vụ cụ thể, Luật thi hành án dân sự quy định bổ sung thêm việc:
(i) thông báo thi hành án trên môi trường số;[5]
(ii) xác minh điều kiện thi hành án trên môi trường số thông qua kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia, Cơ sở dữ liệu chuyên ngành;[6]
(iii) việc chuyển giao bản án, quyết định, gửi hồ sơ thi hành án theo yêu cầu có thể thực hiện trên môi trường số;
(iv) phương thức thanh toán phí thi hành án bằng hình thức chuyển khoản.[7]
Đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian, giảm thiểu chi phí tổ chức thi hành án
Luật thi hành án dân sự đã rà soát và điều chỉnh toàn diện đối với các thủ tục về việc: (i) ra quyết định thi hành án; (ii) xác minh điều kiện thi hành án; (iii) thông báo về thi hành án; (iv) xử lý tài sản mà bản án, quyết định tuyên kê biên để bảo đảm thi hành án; (v) quy định về thủ tục thi hành quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời; (vi) xử lý đối với từng nội dung của quyết định giám đốc thẩm, tái thẩm; (vii) áp dụng biện pháp bảo đảm thi hành án; và (viii) căn cứ ra các quyết định về thi hành án. Theo đó:
Luật Thi hành án dân sự 2025 bổ sung quy định về thông báo thi hành án trên môi trường số bên cạnh các phương thức truyền thống, nhằm khắc phục khó khăn trong tống đạt, giảm chi phí, đặc biệt đối với các vụ việc phức tạp, quy mô lớn.
Đồng thời, Luật cho phép cơ quan thi hành án dân sự chủ động ra quyết định thi hành án đối với khoản bồi thường trong trường hợp đã thu được tiền ở giai đoạn tố tụng, không cần chờ đơn yêu cầu của người được thi hành án, qua đó rút ngắn đáng kể thời gian tổ chức thi hành.
Bên cạnh đó, quy định về thi hành quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời được sửa đổi theo hướng nhanh gọn, kịp thời, phù hợp với tính chất cấp bách của loại quyết định này, nhưng vẫn bảo đảm hiệu quả bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên.
Từ những điều chỉnh trên, Luật thi hành án dân sự hứa hẹn sẽ luôn đảm bảo được tính minh bạch, hiệu quả, tạo điều kiện thuận lợi cho Chấp hành viên, Thừa hành viên thực hiện nhiệm vụ trong quá trình tổ chức thi hành án, đồng thời giúp đương sự tối ưu hóa quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Xã hội hóa hoạt động thi hành án
Những quy định về Văn phòng Thi hành án dân sự và Thừa hành viên được xem là nội dung quan trọng, nhằm tiếp tục thực hiện chủ trương xã hội hóa một số hoạt động thi hành án dân sự trong chiến lược cải cách tư pháp đã được triển khai tại Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương, Luật Thi hành án dân sự 2025 đã bổ sung các quy định về Thừa hành viên và Văn phòng Thi hành án dân sự với những nội dung chính, bao gồm:
- Về tên gọi chức danh & tổ chức, đổi tên “Thừa phát lại” thành “Thừa hành viên” và đổi tên “Văn phòng Thừa phát lại” thành “Văn phòng thi hành án dân sự” để bảo đảm tính phổ thông, dễ hiểu hơn, phù hợp với phạm vi, tính chất hoạt động thi hành án dân sự của tổ chức này.[8]
- Về điều khoản chuyển tiếp đối với Thừa phát lại, Thừa phát lại vẫn tiếp tục hoạt động và thực hiện nhiệm vụ đối với những trường hợp đã được bổ nhiệm 01/07/2026, nhưng phải đổi thẻ Thừa hành viên trước ngày 01/07/2027 theo quy định của Chính Phủ. Điều này nhằm đảm bảo việc chuyển đổi không ảnh hưởng đến hoạt động của các Văn phòng thừa phát lại, cũng như không phát sinh chi phí liên quan.
- Về điều kiện trở thành Thừa hành viên, phải là công dân Việt Nam có trình độ cử nhân luật trở lên, được đào tạo nghề và trúng tuyển kỳ thi tuyển Thừa hành viên. Thừa hành viên phải chịu trách nhiệm trước pháp luật hoặc bồi thường thiệt hại (tùy tính chất, mức độ) nếu có lỗi gây ra trong quá trình thi hành án.
- Về nhiệm vụ & quyền hạn, Thừa phát lại tiếp tục được thực hiện 04 thủ tục thi hành án theo Nghị định số 08/2020/NĐ-CP. Bên cạnh đó, so với Nghị định số 08/2020/NĐ-CP, Luật thi hành án dân sự bổ sung đã mở rộng thẩm quyền của Thừa phát lại về 04 thủ tục sau: (i) Được ra quyết định thi hành án; (ii) Được đề nghị Tòa án xác định, phân chia, xử lý tài sản chung để thi hành án; (iii) Được yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch vô hiệu; và (iv) Được yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp tài sản thi hành án. Đồng thời, Thừa phát lại được đề nghị cơ quan, tổ chức có thẩm quyền thực hiện phong toả tài khoản, tài sản ở nơi gửi giữ;[9] tạm ngừng giao dịch, tạm dừng việc đăng ký, chuyển quyền sở hữu, quyền sử dụng, thay đổi hiện trạng tài sản.
Tên gọi mới của Văn phòng Thi hành án dân sự và Thừa hành viên
Những nội dung được lược bỏ
Bên cạnh việc bổ sung những quy định mới mang tính cải cách, Luật Thi hành án dân sự 2025 đã chủ động lược bỏ một số điều, khoản nhằm tinh gọn nội dung luật, tạo dựng một khung pháp lý linh hoạt và nâng cao tính thực tiễn của hệ thống pháp luật thi hành án. Việc lược bỏ được chia thành từng nhóm như sau, cụ thể:
- Nhóm giới hạn thời gian cưỡng chế, nhằm đảm bảo quyền con người và trật tự xã hội, Luật Thi hành án dân sự 2025 đã lược bỏ việc cưỡng chế vào ban đêm và ngày nghỉ, ngày lễ
- Nhóm quy định về tổ chức, bộ máy thi hành án dân sự;[10]
- Nhóm quy định về thủ tục thi hành án;[11]
- Nhóm quy định về khiếu nại, tố cáo, xử lý vi phạm;[12]
- Nhóm quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của các bộ, Ủy ban nhân dân; trách nhiệm của cơ quan, tổ chức liên quan trong hoạt động thi hành án dân sự.[13]
Kết luận
Nhằm tạo hành lang pháp lý triển khai thực hiện nhiệm vụ về ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong hoạt động thi hành án dân sự, Luật thi hành án dân sự quy định một số điều khoản có hiệu lực sớm. Tức là, từ ngày 20 tháng 01 năm 2026, các quy định liên quan đến chuyển đổi số, giá trị pháp lý của các thủ tục trên môi trường số, trách nhiệm kết nối, chia sẻ của các cơ quan trong thi hành án dân sự sẽ được đưa vào hoạt động.
Sau cùng, CNC sẽ cung cấp tới Quý độc giả bức tranh toàn cảnh về quy trình thi hành án dân sự, qua đó giúp người đọc hiểu rõ hơn dòng chảy pháp lý trong hoạt động thi hành án dân sự – yếu tố then chốt để chủ động bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình một cách hiệu quả và tối ưu nhất.
Bức tranh toàn cảnh quy trình thi hành án dân sự
Phụ trách
 |
Luật sư Đoàn Thị Hồng Linh | Luật sư thành viên
Điện thoại: (84) 938 533 393 Email: linh.doan@cnccounsel.com |
 |
Trịnh Minh An | Trợ lý luật sư
Điện thoại: (84) 28 6276-9900 |
Liên hệ
Mọi thông tin vui lòng liên hệ:
Công ty Luật TNHH CNC Việt Nam
| Địa chỉ | : | 2A1 Nguyễn Thị Minh Khai, Phường Sài Gòn, TP. Hồ Chí Minh |
| Điện thoại | : | 028 6276 9900 |
| Hotline | : | 0916 545 618 |
| : | contact@cnccounsel.com | |
| Website | : | cnccounsel |
Sẽ rất vui khi bạn ghé thăm văn phòng của CNC bởi ở đó bạn sẽ được trao đổi với Luật sư phù hợp nhất với hoàn cảnh của bạn. Tất nhiên, nếu bạn không thể thu xếp để gặp trực tiếp, chỉ cần gửi email cho chúng tôi tại địa chỉ contact@cnccounsel.com hoặc gọi trực tiếp số máy (+84-28) 6276 9900.
Miễn trừ:
Bản tin này được chuẩn bị hoặc được sử dụng vì mục đích giới thiệu hoặc cập nhật cho khách hàng những thông tin về những vấn đề và/hoặc sự phát triển các quan điểm pháp lý tại Việt Nam. Các thông tin được trình bày tại bản tin này không tạo thành ý kiến tư vấn thuộc bất kỳ loại nào và có thể được thay đổi mà không cần phải thông báo trước.
————————————————————————–
[1] Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia
[2] Điều 5.1 Luật Thi hành án dân sự 2025
[3] Điều 25.4 và Điều 30.2.d Luật Thi hành án dân sự 2025
[4] Điều 53 Luật Thi hành án dân sự 2025
[5] Điều 35.3.a Luật Thi hành án dân sự 2025
[6] Điều 37.3 Luật Thi hành án dân sự 2025
[7] Điều 54.6 Luật Thi hành án dân sự 2025
[8] Điều 116.5 Luật Thi hành án dân sự 2025
[9] Điều 67 Luật Thi hành án dân sự 2025
[10] Điều 16; 18; 19 Luật thi hành án dân sự hiện hành
[11] Điều 26; 27; Điều 28.2; Điều 28.3; Điều 29; Điều 30.2; Điều 40; Điều 41; Điều 42; Điều 43; Điều 52; Điều 53; Điều 56; Điều 57.2; Điều 57.3; Điều 58.3; Điều 58.4; Điều 58.5 Luật thi hành án dân sự hiện hành
[12] Điều 149; Điều 162; Điều 163; Điều 164; Điều 165 Luật thi hành án dân sự hiện hành
[13] Điều 167; Điều 168; Điều 169; Điều 172 đến Điều 178 Luật thi hành án dân sự hiện hành
