Trong thực tiễn giải quyết tranh chấp tại Tòa án, ủy quyền trong tố tụng dân sự là giải pháp được nhiều cá nhân, tổ chức lựa chọn khi không thể trực tiếp tham gia toàn bộ quá trình giải quyết vụ án. Việc ủy quyền trong tố tụng dân sự giúp đương sự thông qua người đại diện thực hiện các quyền và nghĩa vụ tố tụng theo quy định của pháp luật, đặc biệt trong các vụ án có yếu tố doanh nghiệp, người nước ngoài hoặc đương sự cư trú ở nhiều địa phương khác nhau.

Tuy nhiên, không ít trường hợp văn bản ủy quyền trong tố tụng dân sự được lập chưa đầy đủ, phạm vi đại diện không rõ ràng hoặc chưa phù hợp với quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự. Những thiếu sót này có thể khiến Tòa án yêu cầu bổ sung hồ sơ, không công nhận tư cách người đại diện theo ủy quyền hoặc ảnh hưởng trực tiếp đến quyền khởi kiện, quyền kháng cáo và các quyền tố tụng quan trọng khác của đương sự.

Để bảo đảm việc ủy quyền trong tố tụng dân sự được thực hiện đúng quy định và hạn chế các rủi ro pháp lý trong quá trình giải quyết vụ án, đương sự cần lưu ý những vấn đề quan trọng dưới đây.

6 lưu ý quan trọng khi thực hiện ủy quyền trong tố tụng dân sự

1. Căn cứ pháp lý về ủy quyền trong tố tụng dân sự

Một trong những nhầm lẫn phổ biến hiện nay là cho rằng chỉ cần lập văn bản ủy quyền hợp lệ theo Bộ luật Dân sự thì người được ủy quyền có thể tham gia tố tụng.

Trên thực tế, ủy quyền trong tố tụng dân sự được điều chỉnh đồng thời bởi Bộ luật Dân sự năm 2015 và Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Trong đó, Bộ luật Dân sự quy định về việc xác lập quan hệ ủy quyền, còn Bộ luật Tố tụng dân sự quy định về tư cách của người đại diện theo ủy quyền, quyền và nghĩa vụ tố tụng cũng như phạm vi đại diện tại Tòa án.

Vì vậy, để ủy quyền trong tố tụng dân sự có hiệu lực và được Tòa án công nhận, văn bản ủy quyền không chỉ phải đáp ứng quy định của Bộ luật Dân sự mà còn phải phù hợp với các quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

2. Trường hợp không được ủy quyền trong tố tụng dân sự

Mặc dù ủy quyền trong tố tụng dân sự là quyền của đương sự theo quy định của pháp luật, nhưng không phải mọi trường hợp đều được phép ủy quyền. Đối với phần lớn vụ án dân sự, đương sự có thể ủy quyền trong tố tụng dân sự cho cá nhân hoặc pháp nhân khác thay mình thực hiện các quyền và nghĩa vụ tố tụng. Tuy nhiên, một số quyền gắn liền với nhân thân phải do chính đương sự trực tiếp thực hiện.

Điển hình, trong vụ án ly hôn, vợ hoặc chồng không được ủy quyền cho người khác thay mình yêu cầu Tòa án giải quyết việc ly hôn, vì đây là quyền nhân thân không thể chuyển giao cho người đại diện theo ủy quyền.

Bên cạnh đó, người được ủy quyền cũng phải đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật và không thuộc trường hợp không được làm người đại diện theo ủy quyền. Do đó, trước khi lập văn bản ủy quyền, đương sự cần xác định đúng trường hợp được phép ủy quyền và lựa chọn người đại diện phù hợp để bảo đảm việc tham gia tố tụng được Tòa án chấp nhận.

3. Xác định rõ phạm vi ủy quyền 

Trong ủy quyền trong tố tụng dân sự, phạm vi ủy quyền là một trong những nội dung quan trọng nhất của văn bản ủy quyền. Thực tiễn cho thấy, nhiều tranh chấp về tư cách đại diện không xuất phát từ hình thức văn bản mà do phạm vi ủy quyền được quy định không rõ ràng hoặc chưa đầy đủ.

Theo quy định của pháp luật, người đại diện theo ủy quyền chỉ được thực hiện các quyền và nghĩa vụ tố tụng trong phạm vi mà bên ủy quyền giao. Vì vậy, khi lập văn bản ủy quyền trong tố tụng dân sự, đương sự cần xác định cụ thể các quyền được thực hiện, chẳng hạn:

Việc quy định rõ phạm vi ủy quyền sẽ giúp ủy quyền trong tố tụng dân sự được thực hiện đúng quy định, đồng thời hạn chế tranh chấp và tránh việc Tòa án yêu cầu giải trình hoặc bổ sung hồ sơ trong quá trình giải quyết vụ án.

4. Nên sử dụng Giấy ủy quyền hay Hợp đồng ủy quyền trong tố tụng dân sự?

Khi thực hiện ủy quyền trong tố tụng dân sự, nhiều người băn khoăn nên lập Giấy ủy quyền hay Hợp đồng ủy quyền. Hiện nay, pháp luật không quy định bắt buộc việc ủy quyền trong tố tụng dân sự phải được lập dưới một hình thức nhất định.

Điều quan trọng không nằm ở tên gọi của văn bản ủy quyền mà ở việc văn bản đó phải thể hiện đầy đủ các nội dung như:

• Chủ thể ủy quyền;
• Người được ủy quyền;
• Nội dung ủy quyền;
• Phạm vi ủy quyền;
• Thời hạn thực hiện;
• Ý chí tự nguyện của các bên.

Trong thực tiễn, đối với các vụ án có giá trị tài sản lớn hoặc nội dung tranh chấp phức tạp, Hợp đồng ủy quyền thường được lựa chọn nhiều hơn vì quy định quyền và nghĩa vụ của các bên đầy đủ, chặt chẽ hơn, từ đó góp phần hạn chế tranh chấp trong quá trình ủy quyền tham gia tố tụng dân sự.

5. Có bắt buộc công chứng hoặc chứng thực văn bản ủy quyền trong tố tụng dân sự?

Đây là một trong những vấn đề được nhiều khách hàng quan tâm khi thực hiện ủy quyền trong tố tụng dân sự.

Theo quy định hiện hành, không phải mọi trường hợp ủy quyền trong tố tụng dân sự đều bắt buộc phải công chứng hoặc chứng thực văn bản ủy quyền. Tuy nhiên, việc công chứng hoặc chứng thực có thể mang lại nhiều lợi ích như:

• Tăng giá trị chứng minh của văn bản;
• Hạn chế tranh chấp về chữ ký hoặc ý chí của các bên;
• Giảm thiểu nguy cơ phải xác minh lại tính hợp pháp của việc ủy quyền trong quá trình tố tụng.

Đối với các vụ án có giá trị tài sản lớn, nội dung tranh chấp phức tạp hoặc phải tham gia nhiều giai đoạn tố tụng, việc công chứng hoặc chứng thực văn bản ủy quyền là giải pháp nên cân nhắc để tăng tính an toàn pháp lý và hạn chế rủi ro phát sinh.

6. Thời hạn ủy quyền và quyền kháng cáo trong tố tụng dân sự

Khi thực hiện ủy quyền trong tố tụng dân sự, nhiều đương sự chỉ quan tâm đến phạm vi công việc mà chưa chú ý đến thời hạn ủy quyền và quyền kháng cáo. Đây là những nội dung quan trọng vì có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu lực của việc đại diện và quyền lợi của đương sự trong quá trình giải quyết vụ án.

Để hạn chế rủi ro, văn bản ủy quyền nên quy định rõ:

• Thời hạn ủy quyền;
• Thời điểm bắt đầu và chấm dứt ủy quyền;
• Quyền kháng cáo bản án, quyết định của Tòa án (nếu có);
• Quyền nhận tiền, tài sản hoặc giấy tờ liên quan;
• Quyền tham gia các giai đoạn tố tụng tiếp theo theo phạm vi được ủy quyền (nếu có).

Việc xác định rõ các nội dung này không chỉ giúp người đại diện thực hiện đúng quyền hạn của mình mà còn hạn chế những tranh chấp phát sinh trong quá trình giải quyết vụ án.

Quy trình ủy quyền tham gia tố tụng dân sự

Việc ủy quyền tham gia tố tụng dân sự không chỉ đòi hỏi văn bản ủy quyền hợp lệ mà còn phải được thực hiện theo đúng trình tự pháp luật quy định. Về cơ bản, quy trình này gồm 05 bước: xác định đương sự có nhu cầu ủy quyền, lập văn bản ủy quyền, xác định phạm vi ủy quyền, nộp văn bản cho Tòa án và để người đại diện thực hiện các quyền, nghĩa vụ tố tụng trong phạm vi được giao.

Từ góc độ thực tiễn, việc chuẩn bị đầy đủ văn bản ủy quyền ngay từ giai đoạn đầu có ý nghĩa quan trọng đối với hiệu quả giải quyết vụ án. Một quy trình rõ ràng, phạm vi đại diện được xác định cụ thể và hồ sơ được chuẩn bị đầy đủ sẽ giúp người đại diện được Tòa án công nhận tư cách tham gia tố tụng, đồng thời giảm thiểu các thủ tục bổ sung không cần thiết trong quá trình giải quyết tranh chấp.

Kinh nghiệm thực tiễn từ CNC Counsel

Từ kinh nghiệm tư vấn và tham gia giải quyết tranh chấp nhiều vụ án dân sự, CNC Counsel nhận thấy không ít vướng mắc trong ủy quyền trong tố tụng dân sự không xuất phát từ nội dung tranh chấp mà từ việc lập văn bản ủy quyền chưa đầy đủ hoặc chưa xác định rõ phạm vi đại diện.

Trong thực tiễn, nhiều trường hợp người được ủy quyền không thể thực hiện một số quyền tố tụng hoặc phải bổ sung, giải trình với Tòa án chỉ vì văn bản ủy quyền quy định chưa rõ về phạm vi ủy quyền, thời hạn ủy quyền hoặc quyền kháng cáo. Điều này không chỉ kéo dài thời gian giải quyết vụ án mà còn có thể ảnh hưởng đến việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự.

Vì vậy, trước khi ký kết văn bản ủy quyền trong tố tụng dân sự, đương sự nên rà soát kỹ chủ thể được ủy quyền, phạm vi đại diện, thời hạn thực hiện và các quyền tố tụng quan trọng. Việc chuẩn bị đầy đủ ngay từ đầu sẽ giúp quá trình giải quyết vụ án diễn ra thuận lợi, hạn chế rủi ro pháp lý và tránh phát sinh các thủ tục bổ sung không cần thiết.

Nếu bạn cần tư vấn về việc lập văn bản ủy quyền, xác định phạm vi đại diện hoặc các vấn đề phát sinh trong quá trình tham gia tố tụng dân sự, xin vui lòng liên hệ Ông Nguyễn Văn Thịnh – Luật sư Thành viên qua email thinh.nguyen@cnccounsel.com hoặc Bà Đoàn Thị Hồng Linh – Luật sư Thành viên qua email linh.doan@cnccousel.com để được hỗ trợ nhanh nhất.

Phụ trách

Đoàn Thị Hồng Linh I Luật sư thành viên Điện thoại: (84) 93 853 3393 Email: linh.doan@cnccounsel.com

Phạm Thị Phương I Cộng sự Điện thoại: (84) 28 6276-9900 Email: phuong.pham@cnccounsel.com

Trịnh Minh An | Thực tập sinh pháp lý Điện thoại: (84) 28 6276-9900 Email: an.trinh@cnccounsel.com

Liên hệ

Mọi thông tin vui lòng liên hệ:

CÔNG TY LUẬT TNHH CNC VIỆT NAM

Địa chỉ: 2A1 Nguyễn Thị Minh Khai, Phường Sài Gòn, TP. Hồ Chí Minh

Điện thoại: 028 6276 9900

Hotline: 0916 545 618

Email: contact@cnccounsel.com

Website: cnccounsel

Sẽ rất vui khi bạn ghé thăm văn phòng của CNC bởi ở đó bạn sẽ được trao đổi với Luật sư phù hợp nhất với hoàn cảnh của bạn. Tất nhiên, nếu bạn không thể thu xếp để gặp trực tiếp, chỉ cần gửi email cho chúng tôi tại địa chỉ contact@cnccounsel.com hoặc gọi số máy (+84-28) 6276 9900.

Miễn trừ:

Bản tin này được chuẩn bị hoặc được sử dụng vì mục đích giới thiệu hoặc cập nhật cho khách hàng những thông tin về những vấn đề và/hoặc sự phát triển các quan điểm pháp lý tại Việt Nam. Các thông tin được trình bày tại bản tin này không tạo thành ý kiến tư vấn thuộc bất kỳ loại nào và có thể được thay đổi mà không cần phải thông báo trước.